12. Yargı Paketinde Kritik Değişiklikler

Türkiye’de uzun süredir tartışma konusu olan süresiz nafaka uygulamasıyla ilgili önemli bir değişiklik gündemde. Hazırlıkları devam eden 12. Yargı Paketi kapsamında boşanma davalarına ilişkin yeni düzenlemelerin hayata geçirilmesi planlanıyor.

Edinilen bilgilere göre yeni düzenlemeyle birlikte nafaka uygulamasında süre sınırı getirilecek. Özellikle kısa süreli evliliklerde ömür boyu nafaka uygulamasının sona erdirilmesi hedeflenirken, uzun yıllardır kamuoyunda tartışılan sistemin yeniden şekillendirilmesi amaçlanıyor. Paket kapsamında yalnızca nafaka değil, yargılama süreçlerinden gündüz kuşağı programlarına kadar toplumun geniş kesimlerini ilgilendiren birçok başlık yer alıyor.

Hazırlanan düzenlemeye göre mevcut sistemde uygulanan süresiz nafaka modelinin kaldırılması planlanıyor. Yeni sistemde nafaka için üst sınır ve alt sınır kriterleri getirilecek. Kulislerde konuşulan bilgilere göre nafaka süresinin taban süresinin 5 yıl olması hedefleniyor. Böylece özellikle kısa süreli evliliklerin ardından yıllarca devam eden nafaka yükümlülüklerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Düzenleme, son yıllarda hem hukuk çevrelerinde hem de kamuoyunda yoğun şekilde tartışılan konular arasında yer alıyordu.

Yeni modelde uzun süreli evlilikler için farklı bir uygulama öngörülüyor. Buna göre hakimlere nafaka süresi konusunda daha geniş takdir yetkisi tanınacak. Hazırlanan formüle göre uzun yıllar süren evliliklerde nafaka süresi belirlenirken evlilik süresinin yarısı esas alınacak. Örneğin 20 yıl süren bir evlilik sona erdiğinde, nafaka süresinin 10 yıla kadar uzayabilmesi gündeme gelecek. Böylece kısa ve uzun süreli evlilikler arasında daha farklı bir değerlendirme yapılması planlanıyor. Hukuk çevreleri, bu değişikliğin özellikle aile mahkemelerindeki nafaka uyuşmazlıklarını yeniden şekillendireceğini değerlendiriyor.

Paketin dikkat çeken maddelerinden biri de boşanma nedenleriyle ilgili düzenleme oldu. Yeni çalışmaya göre evli çiftlerin uzun süre ayrı yaşaması da doğrudan boşanma sebebi olarak kabul edilebilecek. Bu düzenlemenin özellikle fiilen sona ermiş ancak hukuken devam eden evliliklerde yaşanan sorunları azaltmayı hedeflediği belirtiliyor. Uzun süredir ayrı yaşayan çiftlerin boşanma süreçlerinde yaşanan hukuki karmaşanın azaltılması ve davaların daha hızlı sonuçlandırılması amaçlanıyor.

12. Yargı Paketi yalnızca aile hukukunu değil, yargılama süreçlerini de doğrudan etkileyecek düzenlemeler içeriyor.

Yeni düzenlemeye göre duruşmalar arasındaki sürelerin ciddi şekilde kısaltılması planlanıyor. Özellikle yıllarca süren davaların önüne geçilmesi amacıyla duruşma aralarının 3 ayı aşmaması hedefleniyor. Eğer bir sonraki duruşma tarihi 3 ayı geçecekse, hakimin bunun nedenini gerekçeli şekilde açıklaması gerekecek. Adalet sistemindeki yavaş işleyişe yönelik eleştirilerin ardından hazırlanan bu düzenlemenin, davaların daha kısa sürede sonuçlanmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Paket kapsamında hakimlerin bilirkişi kullanımına ilişkin yetkilerinde de değişikliğe gidilecek. Yeni düzenlemeyle birlikte hakimlerin hukuki değerlendirme gerektiren konularda bilirkişiye başvurmasının önüne geçilmesi planlanıyor. Özellikle hukukçular tarafından sık sık eleştirilen “hukuki görüş için bilirkişi raporu alınması” uygulamasının sınırlandırılması hedefleniyor. Bu adımın, yargılama süreçlerini hızlandırmasının yanı sıra karar süreçlerinde daha doğrudan bir yargısal değerlendirme oluşturması bekleniyor.

Paket kapsamında televizyon ekranlarında yayınlanan gündüz kuşağı programlarına yönelik yeni düzenlemelerin de gündemde olduğu öğrenildi.

Yetkililer, bazı programlarda adeta “ekran üzerinden yargılama” yapıldığı yönündeki eleştiriler üzerine çalışma yürütüldüğünü belirtti. Özellikle özel hayatın gizliliği, kişilik hakları ve masumiyet karinesi konusunda yeni denetim mekanizmalarının gündeme gelebileceği ifade ediliyor. Son dönemde gündüz kuşağı programlarıyla ilgili RTÜK’e yapılan şikayetlerin artması da düzenleme hazırlıklarını hızlandıran başlıklar arasında gösteriliyor.

12. Yargı Paketi kapsamında gündeme gelen bir diğer başlık ise tarım arazilerindeki kaçak yapılaşma oldu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla başlatılan çalışma doğrultusunda, özellikle “hobi bahçesi” olarak bilinen yapılaşmalar için yeni bir yönetmelik hazırlanıyor.

Yetkililer, Türkiye genelinde 100 binin üzerinde hobi bahçesiyle ilgili dava bulunduğunu belirterek mevcut karmaşanın çözülmesinin hedeflendiğini ifade etti. Yeni düzenlemenin hem tarım arazilerinin korunması hem de mevcut mağduriyetlerin giderilmesi açısından önemli sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.