30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu kararıyla ilan edilen ve bu yıl dördüncüsü kutlanan 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü, dünyadaki derin çelişkiyi bir kez daha gözler önüne serdi. BM Dünya Gıda Programı (WFP) ve küresel raporlardan derlenen verilere göre, bir yanda milyonlarca çocuk açlıktan hayatını kaybederken, diğer yanda 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor.

Küresel "Gıda Krizleri Raporu" verilerine göre, 2024 yılında 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlığın çeşitli seviyeleriyle karşı karşıya kaldı. Bu rakam, bir önceki yıla oranla 13,7 milyonluk bir artışa işaret ediyor.

Açlığın en ağır seviyesi olan "kıtlık" ile mücadele edenlerin sayısı ise 1,4 milyona ulaştı. Kıtlık felaketinin merkezinde 640 bin 600 kişi ile Gazze yer alırken; Sudan, Güney Sudan, Yemen, Haiti ve Mali listenin üst sıralarında bulunuyor. Özellikle Sudan'da 8,1 milyon, Yemen'de 5,5 milyon kişi "4. seviye akut gıda krizi" ile yaşam savaşı veriyor.

Açlık krizinin en savunmasız kurbanları ise çocuklar olmaya devam ediyor. WFP verilerine göre, dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla mücadele ederken, her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlığa bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor. Beş yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45'inin temelinde yetersiz beslenme yatıyor.

Dünyada milyarlarca insan bir lokma ekmeğe muhtaçken, her yıl insanlar için üretilen gıdanın yaklaşık üçte birine denk gelen 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor veya kayboluyor. Gıda israfında ülkelerin profilleri ise dikkat çekiyor:

Çin; Yıllık 108 milyon tonu aşan toplam israfla ilk sırada. Pakistan; Kişi başı 122 kilogramlık israfla, bireysel tüketimde en yüksek oranlardan birine sahip. ABD; 24 milyon tonluk israfla öne çıkarken, israfın temel nedeni nüfustan ziyade aşırı tüketim alışkanlıkları olarak gösteriliyor. Mısır; Kişi başına düşen 155 kilogramlık gıda kaybıyla dünya genelinde en yüksek oranlardan birini kaydediyor. Nijerya ve Brezilya; Bu ülkelerde israfın ana kaynağı tüketici değil; yetersiz depolama, verimsiz nakliye ve altyapı eksiklikleri nedeniyle tarladan sofraya ulaşamayan ürünler.

30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında bu yılın teması "gıda atığı" olarak belirlendi. BM Habitat ve BM Çevre Programı (UNEP), tüm dünyayı ulusal ve yerel düzeyde sıfır atık girişimlerine katılmaya çağırdı.

Günün anlam ve önemine binaen İstanbul'da önemli bir etkinlik gerçekleştiriliyor. Sıfır Atık Vakfı ev sahipliğinde; UNEP, BM-Habitat ve UNDP işbirliğiyle düzenlenen "Sıfır Atık Tabağınızda Başlar" temalı Bölgesel Anma Etkinliği, Üsküdar'daki vakıf merkezinde gerçekleştirilecek. Etkinlikte, gıda israfının önlenmesi için bireysel ve toplumsal farkındalığın artırılması hedefleniyor.

Uzmanlar, gıda israfının sadece bir ekonomik kayıp değil, aynı zamanda etik bir sorun ve iklim krizini tetikleyen bir unsur olduğu konusunda uyarıyor.