Çin'den İç Piyasayı Güçlendirme Mesajı

Ülkenin ekonomi yönetiminden sorumlu bakanlık ve kuruluşların yöneticileri, Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu Başkanı Cıng Şancie, Maliye Bakanı Fan Lo’an, Ticaret Bakanı Vang Vıntao, Merkez Bankası Başkanı Pan Gonşıng ve Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu Başkanı Vu Çing, Çin Ulusal Halk Kongresi (ÇUHK) yıllık genel kurul toplantısı kapsamında başkent Pekin'de ortak basın toplantısı düzenledi.

Ekonomi yönetiminde sorumlu kurumların temsilcileri, yeni yılda ve 2026-2030 yıllarını kapsayan 15. Beş Yıllık Kalkınma Planı döneminde büyüme, dış ticaret, bütçe ve para politikası ve teknolojik atılımları desteklemeye yönelik stratejilerle ilgili Çinli ve yabancı basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

Çin'in ana planlanma organı Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonunun Başkanı Cıng Şancie, Başbakan Li Çiang'ın kongreye sunduğu hükümetin çalışma raporunda yüzde 4,5 ila 5 olarak duyurduğu büyüme hedefinin sağlam bir temele dayandığını ve erişilebilir gördüklerini belirtti.

Çin'in gayrısafi yurt içi hasılasının geçen yıl 140 milyar yuan (20,3 milyar dolar) eşiğini aştığını ve ölçek olarak yeni bir boyuta ulaştığını ifade eden Cıng, öte yandan inovasyon atılımlarının ekonomik dinamizmi kanıtladığını, risklere ve zorluklara karşı ekonominin kurumsal gücünü ortaya koyduğunu kaydetti.

Cıng, gayrısafi yurt içi hasıladaki artışın 2026'da 6 trilyon yuanı (870 milyar dolar) aşacağını öngördüklerine işaret ederek, bunun orta büyüklükte bir gelişmiş ülkenin hasılasına eşit olduğuna dikkati çekti.

2026'nın 15. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın ilk yılı olacağını hatırlatan Cıng, 5 yıllık dönemde 109 büyük proje ve program ile kapsamlı bir yatırım faaliyeti yürütüleceğini vurguladı.

Cıng, planın ilk yılında, elektrik, su, enerji nakil, kanalizasyon, bilgisayar ve lojistik ağlarının yapılandırılması, alçak irtifa ekonomisi, sağlık hizmetleri ile diğer altyapı ve kamu faydasına yönelik projeler için 7 trilyon yuan (1 milyar dolar) harcamayı öngördüklerini aktardı.

Yeni kalkınma planı döneminde imalat sanayi dışında hizmetler sektöründe potansiyeli artırmayı hedeflediklerinin altını çizen Cıng, hizmetler sektörünün, gelecek 5 yılda 100 trilyon yuana (14,5 trilyon dolar) ulaşacağını öngördüklerini dile getirdi.

Cıng, "yapay zeka artı" (AI Plus) stratejisiyle yapay zeka teknolojilerini farklı endüstrilere uyarlayarak bu teknolojiye bağlı uygulamaların alanını genişletmeyi planladıklarını, yapay zeka bağlantılı endüstrilerde gelecek 5 yılda 10 trilyon dolara (1,45 trilyon dolar) ulaşmayı beklediklerini belirtti.

Son olarak Cıng, ayrıca Çin'in küresel konumlama sistemi Beidou uydu ağına bağlı endüstrilerin hacminin de gelecek 5 yılda 1 trilyon dolara (145 milyar dolar) çıkarılmasını hedeflediklerini kaydetti.

Ticaret Bakanı Vang Vıntao da geçen yıl 1,19 trilyon dolara ulaşan Çin'in dış ticaret fazlasının ticaret ortaklarında yarattığı endişelere karşı bu yıl ithalatı genişleteceklerini ve ticaret ortaklarının Çin'in devasa iç pazarından daha iyi yararlanmasını teşvik edeceklerini bildirdi.

Tarım ürünleri, yüksek kaliteli tüketici ürünleri ve ileri teknoloji ürünlerinin ihracatını artıracaklarını ifade eden Bakan Vang, bazı ülkeleri seçerek Çin'e ihracat kapasitesini değerlendiren raporlar hazırlayacaklarını ve bu ülkelerin Çin pazarına dış satım kapasitesini güçlendirmesine, arz ile talebi daha iyi buluşturmalarına yardım edeceklerini aktardı.

Vang, ABD'nin tarife politikalarını üstü örtülü olarak eleştirerek, "Bazı ülkeler, piyasayı bir silah veya pazarlık aracı olarak kullanarak korumacılığa yöneliyor. Çin, sorumlu bir büyük ülke olarak geniş pazarını etkin şekilde dışa açıyor, bunu bir fırsat ve işbirliği temeli olarak görüyor." dedi.

Geçen yıl ABD'ye ihracatta görülen yüzde 19,5 düşüşe rağmen Çin'in genel ihracatının yüzde 6,1 arttığına dikkati çeken Vang, bunun ihraç piyasalarını çeşitlendirmenin sonucu olduğunu, bu çabaların süreceğini kaydetti.

Vang, yükselen sektörleri ve iş modellerini ticarette yeni büyüme motorları olarak gördüklerini, yapay zeka ürünleri, yenilenebilir enerji donanımları ve diğer yüksek teknoloji ürünlerinin ihracatını teşvik edeceklerini, dijital ve yeşil ticaret modellerinin sınır aşırı gelişimini hızlandıracaklarını vurguladı.

Çinli Bakan, ayrıca 2025'te yüzde 7,4 artış kaydeden hizmet ticaretini de önemli bir büyüme motoru olarak gördüklerini sözlerine ekledi.

Maliye Bakanı Lan Fo'an ise büyümeyi destekleyici bütçe politikası izlediklerini ve bütçe harcamalarında yeni rekorların kırıldığını anlattı.

Bütçe harcamalarının 2025'te ilk kez 30 trilyon yuanı (4,35 trilyon dolar) aştığına dikkati çeken Bakan Lan, bu yıl da genel kamu bütçesinin 30 trilyon doları aşmasını, bütçe açığının gayri safi hasılaya oranını yüzde 4 olarak hedefleyerek 5,9 trilyon yuan (860 milyar dolar) açık vermeyi planladıklarını ifade etti.

Lan, merkezi hükümetin 1,3 trilyon yuan (190 milyar dolar) değerinde ultra-uzun vadeli devlet tahvili çıkaracağını aktararak, yerel yönetimlerin de 4,4 trilyon yuan (640 milyar dolar) özel amaçlı borç tahvili çıkaracağını, ayrıca kamu bankalarının sermaye yenilemesi için 300 milyar yuan (43,5 milyar dolar) özel amaçlı devlet tahvili çıkarılacağını kaydetti.

Kamu harcamalarında yüksek kaliteli kalkınmaya yönelik kilit alanlar ve bağlantılara yapılan harcamaları artırdıklarına işaret eden Lan, bilim ve teknoloji harcamalarının 2025'te yıllık yüzde 7,1 artışla 1,3 trilyon yuana (190 milyar dolar) çıktığının ve eğitim, sosyal güvenlik, sağlık, konut harcamalarının 12,4 trilyon yuana (1,8 tirlyon dolar) ulaştığının altını çizdi.

Merkez Bankası Başkanı Pan Gonşıng, Çin Yuanı'nın ABD Doları karşısında geçen yıldan bu yana değer kaybetmesinin dış ticarette haksız avantaj sağladığı eleştirilerine yanıt verdi.

Mevcut halinde yuanın değerinin son birkaç yılın orta noktasında olduğuna işaret eden Pan, "Çin'in döviz kurunu düşürerek ticarette rekabet avantajı elde etme niyeti veya ihtiyacı yok." ifadesini kullandı.

Pan, reel ekonomiyi destekleyen bir para politikası izlediklerini, piyasalara bol ve yeterli miktarda nakit sağlamak üzere zorunlu karşılıklar ve borçlanma faizleri gibi farklı politika araçlarını kullandıklarını dile getirerek, kurumsal krediler ve emlak kredileri için uygulanan kredi faiz oranlarının tarihin en düşük seviyesinde olduğuna dikkati çekti.

Çin Yuanı'nın ABD Doları'nın ardından dünyada en yaygın kullanılan finansman aracı ve ABD doları ile avronun ardından en yaygın kullanılan üçüncü ödeme aracı olduğuna dikkati çeken Pan, yuanın uluslararasılaşmasına yönelik çabaları sürdüreceklerini vurguladı.

Menkul Kıymetler Düzenlenme Komisyonu Başkanı Vu Çing ise menkul kıymetler piyasalarında, ülkenin yüksek kaliteli kalkınmasına katkıda bulunacak yükselen endüstriler ve geleceğin endüstrilerine daha fazla yer açmak amacıyla Şıncın Borsası'ndaki startup şirketlerinin hisselerinin işlem gördüğü Chi-Next endeksini reforme edeceklerini duyurdu.

Vu, ChiNext'e kayıt şartlarını, yükselen endüstrilerde yeni iş modelleri ve teknolojiler geliştiren, tüketim alanında ve modern hizmet endüstrilerinde inovasyona dayalı iş fikirleri üreten şirketler için daha kapsayıcı olacak şekilde genişleteceklerini bildirdi.

Şanghay Borsası'nda teknoloji şirketlerinin hisselerinin işlem gördüğü Star Market endeksinde reformları Chi-Next'e genişleteceklerini kaydeden Vu, çekirdek teknolojilerde ilerlemeler kaydeden yenilikçi şirketler için halka arz öncesi gözden geçirme süreci getireceklerini belirtti.