Çingene Kızı Mozaiğinin Kayıp Paneli

Bakan Ersoy, sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada, "Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13'üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü. Zeugma Mozaik Müzesi'ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi." ifadelerini kullandı.

Kültür varlıklarının izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasına sahip çıkmaya devam edeceklerini belirten Ersoy, bu süreçte başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri olmak üzere Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğu, ulusal ve uluslararası bilim insanları, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo ile emeği geçen herkese teşekkürlerini sundu.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Gaziantep'in simgeleri arasında gösterilen ve yıllardır Zeugma'nın en dikkati çekici eserlerinden biri olarak öne çıkan "Çingene Kızı" mozaiği panelinin bir parçasının ABD'de bulunduğu tespit edildi.

Daha önce Türkiye'ye getirilen 12 panelin ardından büyük kompozisyonun eksik parçalarından biri daha kültürel mirasa kazandırılmış oldu.

Mozaik panonun Türkiye'ye iadesi sağlanırken eser Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü bilimsel ve diplomatik çalışmaların ardından yeniden ait olduğu coğrafyaya kazandırıldı.

Gaziantep'in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti'nde 1998'de yürütülen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiği gün yüzüne çıkarılmıştı.

Kamuoyunda "Çingene Kızı" olarak bilinen ve Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasviri de bu büyük kompozisyon içerisinde yer alıyordu.

Mozaik parçanın, çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildi.

Grenoble Alpes Üniversitesinden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında eserin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirildi.

Bakanlık uzmanlarının yürüttüğü incelemelerde panelin, kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izleri bakımından "Çingene Kızı" mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı tespit edildi.

Bu tespit üzerine Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimine ulaşan Bakanlık yetkilileri bilimsel verilerle elde edilen kanıtları sundu. Bakanlık tarafından iki ülke arasında yürürlükte bulunan ikili anlaşmaya da atıfta bulunarak esere el konması istendi.

Ortaya konulan veriler arasında Zeugma'nın daha önce kaçak kazılara maruz kalmış olması kriminolojik delilin zeminini oluşturdu. Ayrıca, 2018'de ABD Bowling Green Üniversitesinden iadesi sağlanan diğer 12 parçanın varlığı da hukuken bu eserin iadesinde Türkiye'nin lehine oldu.

Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Biriminin soruşturmasını tamamlaması üzerine mozaik pano Chicago Başkonsolosluğuna teslim edilerek Turkish Cargo ile evine getirildi.

Daha önceki çalışmalarda da olduğu gibi bu eserin iadesi de kamu kaynağı harcanmadan uluslararası işbirliği sayesinde sağlandı.

Bilimsel değerlendirmelerin ardından Türkiye'ye getirilen eser, süreç kapsamında Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne teslim edildi.

Panel, yürütülecek işlemlerin ardından Gaziantep'te "Çingene Kızı" mozaiğinin sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi'nde yeniden ait olduğu parçayla kavuşacak.