Strateji Yazısı Avrasya Direnişi İran'da Sınanıyor

İsrail bölgede Esad’ın da düşüşü sonrası jeopolitik bir üstünlük yaşadığını düşündü ve İran-Suriye-Gazze üçgeninde saldırılarını pervasız bir şekilde artırdı.

13 Haziran’da İsrail Hava Kuvvetleri, “nükleer silah kapasitesini engelleme” gerekçesiyle İran topraklarında 100’den fazla hedefi vurdu; İran Genelkurmay Başkanı, Devrim Muhafızları Komutanı ve Hava-Uzay dâhil üst düzey isimler öldürüldü. Bu, elbette Tahran’ın güvenlik mimarisine vurulan ağır darbelerden biriydi.

İRAN’IN “ÇOK KATMANLI” MİSİLLEMESİ

Takip eden 48 saatte İran, yaklaşık 200 balistik füze ve onlarca insansız hava aracıyla dört dalga saldırı düzenledi. Füze yağmurunun bir bölümü Demir Kubbe’yi delerek Tel Aviv dahil 4 ayrı bölgede ağır hasar oluşturdu. Böylece Tahran’ın doğrudan balistik yetenek sergilemesi ve Demir Kubbe’yi şaşırtması, Tel Aviv’in konvansiyonel caydırıcılığında yapısal bir kırılma yarattı. İsrail’in eş zamanlı Gazze, Lübnan (Hizbullah) ve Yemen (Ensarullah) cepheleriyle birlikte çok cepheli bir savunma zorunluluğu tekrar ortaya çıkıyor; bu da mali-askerî sürdürülebilirlik açısından Tel Aviv’i epey zorlayacak.

İran’ın başarılı misilleme saldırılarıyla Demir Kubbe’nin delindiği, İsrail kentlerinin vurulduğu ve “dokunulmazlık zırhının” kalktığı bir döneme girildi. İran’ın doğrudan ve yüksek kapasiteli askeri yanıtı sadece kendi caydırıcılığını değil, aynı zamanda bölgedeki ABD-İsrail saldırganlığına karşı koyan merkez ve öncü kuvvet özelliğini de sağlamlaştırdı.

TÜRKİYE AÇISINDAN ÇIKARIMLAR

Savaş potansiyelinin yükseldiği bu ortamda Türkiye’nin diplomatik önceliği, klasik anlamda “arabuluculuk” ya da “dengeleyici” bir pozisyondan öteye geçmelidir. Gelişmeler, Türkiye’yi istese de istemese de giderek daha açık bir şekilde anti-emperyalist direniş hattının stratejik bir ortağı haline getiriyor. Çünkü hedef yalnızca İran değil. ABD-İsrail cephesinin ana hedefi, bölgede Siyonist karşıtı rejimlerin topyekûn olarak yok edilmesi veya ılımlaştırılması üzerine.

Ekonomik olarak, Hürmüz ve Babülmendep’te olası bir kapanma, Türkiye’nin Asya-Pasifik tedarik hatlarına maliyet bindirecektir. Atlantik ekonomisinin payandası yapılan Türk ekonomisi ve borsasının savaşın öznesi olan ülkelerden daha çok etkilenmesi de cabası.

İran’ın zayıflaması, Doğu Akdeniz’den Kafkaslara uzanan eksende İsrail-ABD blokunun güçlenmesi anlamına gelir; bu, Ankara’nın uygulamada zaten stratejik miyoplukla şekillenen “çok kutuplu dengeleme” manevra alanını daraltır. Emperyalist propagandanın Türkiye içinde kaşıdığı İran ve Şii karşıtlığı, İsrail-ABD cephesini güçlendiriyor. Oysa İran’ın direnmesi Türkiye için de jeopolitik felaketin önünü alıyor.

ABD-İsrail cephesinin İran, Irak ve Suriye’de etkisinin artması Ankara’yı yeniden tek yönlü Batı güvenlik şemsiyesine itme tehlikesi yaratıyor. Malatya-Kürecik radar üssü, ABD-İsrail ekseni tarafından İran’ın füze ve hava faaliyetlerinin takibi için aktif olarak kullanılıyor. İsrail’in son saldırısında da bu istihbarat altyapısının devrede olduğu açık. Bu nedenle Türkiye’nin, Kürecik’teki radar faaliyetlerini ve İncirlik üssünün ABD’nin kullanımına kapatması hem ulusal güvenlik hem de bölgesel barış (anti-emperyalist mücadele) adına hayati önemdedir.

Türkiye’nin stratejik önceliği, bölgedeki ABD-İsrail ekseninin genişlemesini ve militarizasyonunu dengelemek değil, açık biçimde frenlemek ve zayıflatmak olmalıdır. Bu bağlamda İran’a karşı uygulanan tek taraflı yaptırımlara karşı çıkmak, Filistin ve direniş ekseniyle dayanışmayı güçlendirmek, Türkiye’nin tarihsel duruşuyla ve stratejik çıkarlarıyla da örtüşecektir.

ÇİN VE RUSYA FAKTÖRÜ 

İran-İsrail krizi, doğuşundan itibaren bölgesel sınırları aşan, küresel güç çatışması içerisinde yer almaktadır. Krizin gidişatı ve sıcak savaş potansiyeli, yalnızca Ortadoğu’da değil; Avrasya’da çok kutupluluğun geleceği ve ABD-İsrail-NATO blokunun çevreleme stratejisine karşı direncin kapasitesi açısından da belirleyici olacaktır.

İran, Çin ve Rusya ile birlikte BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) içerisinde yer alıyor. İran’ın düşmesi, sadece Batı Asya’daki direniş hattını değil, aynı zamanda Çin-Rusya merkezli çok kutuplu Avrasya vizyonunu da sarsacaktır. Dolayısıyla İran’ın direnme gücü ve emperyalist saldırganlıkla baş etmesi, Çin ve Rusya’nın pasif destekten daha fazlasını vermesini de gerektirmektedir.

Çin’in stratejik önceliği, enerji güvenliği ve Kuşak ve Yol Girişimi’ne ABD merkezli çevrelemenin kırılması üzerinedir. İran, Çin’in petrol arzında kilit aktördür, bir savaş veya istikrarsızlık durumunda Çin’in Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışı sekteye uğrar. İran’ın zayıflaması, ABD’nin Orta Asya ve Körfez’e daha rahat nüfuz etmesi ve Çin sınırlarına daha fazla askerî/siyasi baskı anlamına gelecektir.

Çin ve Rusya, İran’ın nükleerleşmesini desteklememekte; bu konuda Batı ile bazı örtüşen tavırları paylaşmaktadır. Rusya, İran’ın Şii milis yapıları üzerinden yürüttüğü vekil savaş modeline mesafeli dururken, Çin bu aktörlerle doğrudan temas kurmamayı tercih etmektedir. Oysa güç, denge ister. Orta Doğu’da yalnız İsrail’in nükleer güç olması jeopolitik dengeyi Atlantik lehine kırmaktadır. Rusya ve Çin’in bu argümanı sahiplenerek nükleer denge konseptini desteklemesi gerekmektedir.

Ayrıca Çin, İsrail ile teknoloji ve ticaret alanında ilişkilerini sürdürürken, Rusya da geçmişte İsrail’le bazı askeri ortaklıklar yürütmüştür. Bu durum, İran’la kurdukları eksende tutarsızlıklara neden olmaktadır.

İran yüksek bedel ödemekle birlikte caydırıcılığını göstermeyi başardı. Krizin seyri, tarafların “orantılı misilleme” yerine “cephe genişletme”ye karar verip vermemesine bağlı. Türkiye, Rusya ve Çin için optimum strateji, Avrasyacı güçlerin Atlantik kuşatmasını yarmak için yukarıda bahsettiğimiz tutarsızlıklardan arınması ve İran’a karşı daha aktif destek yönünde adım atmaları gerekmektedir.

KAYNAK :

https://kitalararasi.org.tr/turkiye/avrasya-direnisi-iranda-sinaniyor/