Türk Polis Teşkilatı 181 Yaşında

Türk Polis Teşkilatının temelleri, 10 Nisan 1845'te İstanbul'da "Polis" adındaki teşkilatın kurulmasıyla atıldı.

Yeni kurulan teşkilatın görev ve sorumlulukları, yine aynı tarihte yayımlanan "Polis Nizamnamesi"nde de yer aldı.

Tanzimat ve Islahat hareketleri çerçevesinde, Avrupa'daki örneklere göre bir polis teşkilatı kurulmasına yönelik atılacak adımlara, 1876'da Birinci Meşrutiyet'in ilanından sonra oluşan hükümet programında yer verildi. Program doğrultusunda, 1879'da "Zaptiye Nezareti" kuruldu.

Emniyet Genel Müdürlüğünün bugünkü görevlerini yürüten "Zaptiye Nezareti" 1909'da kaldırılarak, yerine "Dahiliye Nezareti"ne bağlı ve polis işlerinin yürütülmesiyle görevli "Emniyeti Umumiye Müdürlüğü" ve İstanbul vilayetine bağlı bir polis müdüriyeti oluşturuldu.

Emniyeti Umumiye Müdürlüğünün görevi, 9 Aralık 1913'te çıkarılan "Dahiliye Nezareti Teşkilat Nizamnamesi"nde, "Memleketin emniyet ve inzibatına taalluk eden her türlü umum ve muamelatı takip ve o babtaki muhaberat ile polis teşkilat ve mekteplerini idare etmek." olarak belirlendi.

Emniyeti Umumiye Müdürlüğü, başlangıçta "emniyet", "memurin", "levazım", "muhasebe" ve "tahribat" şubelerinden oluştu. İlerleyen tarihlerde bunlara "heyet-i istihbariye", "seyrüsefer", "ecanip" ve "takibat-ı adliye" gibi birimler eklendi.

"Polis Nizamnamesi"nin 21 Mayıs 1913'te çıkarılmasıyla, polisin örgütlenmesi, görev ve yetkileri, derece, sınıf, mesleğe giriş, yükselme ve diğer tüm özlük işleri, soruşturma, yargılama, istifa, tayin, izin, cezalandırma, levazım işleri, kıyafeti ve davranış biçimleri ile polis karakolları ve görevleri yeniden düzenlendi.

Bu nizamnamede polis memurları, "piyade", "süvari" ve "sivil" olmak üzere 3 sınıfa ayrıldı, Başkent Polis Teşkilatı ise diğer illerden ayrı düşünüldü. İllerde polis müdürlüğü kurulacağı, liva ve kazalarda ise birer amirin yönetiminde yeteri kadar polis bulunduracağı belirtildi.

Kurtuluş Savaşı'nda başarılı olunmasının ardından İstanbul'u da yönetimi altına alan milli hükümet, Osmanlı Devleti'nin "Emniyeti Umumiye Müdürlüğü"nü "İstanbul Polis Müdürlüğü" haline dönüştürdü.

Böylece Mondros Mütarekesi ve Kurtuluş Savaşı koşullarının Anadolu'da ortaya çıkardığı ikili polis sistemi teke indirgenerek, bütünlük sağlandı.

Ankara'da milli hükümetin kurulmasının ardından ise "Emniyeti Umumiye Müdürlüğü", bir dönemde müdürlük koltuğunda da oturan Erzurum Milletvekili Mustafa Durak Bey tarafından 1920'de teşkilatlandırılmaya başlandı.

 

Cumhuriyet döneminde, ilk Emniyet Umum Müdürlüğünü ise 24 Ekim 1923-6 Şubat 1924'te İsmail Hamit Oktay yaptı.

29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edilirken zayıf bir polis teşkilatını devralan Türkiye Cumhuriyeti, aradan geçen yıllarda sağladığı imkanlarla, ulusal ve uluslararası alanda başarılı çalışmalara imza atan Türk Polis Teşkilatını oluşturmayı başardı.

Türk polisi, bugün özgürlük ve güvenlik dengesi temelinde, hukuk devleti ilkeleri ve insan hakları perspektifiyle, çağın teknolojik gelişmelerini yakından takip ederek, vatandaşların can ve mal güvenliğini sağlamak için 7 gün 24 saat çalışıyor.

Türk Polis Teşkilatı, güncel verilere göre, 348 bin 514 personeliyle hizmet veriyor.

Emniyet personelinin 331 bin 714'ü emniyet hizmetleri, 16 bin 800'ü ise diğer hizmet sınıflarından oluşuyor.

Emniyet hizmetleri sınıfının yüzde 7,5'ini polis amirleri, yüzde 83,4'ünü polis memurları, yüzde 9,1'ini ise çarşı ve mahalle bekçileri oluşturuyor.