Türkiye Cumhuriyeti'nin Tapusu Lozan

Çağdaş Türkiye'nin temelini atan Lozn Barış Anlaşması'nın 101. Yıldönümü.

24 Temmuz 1923 tarihinde İsviçre'nin Lozan kentinde Türkiye Büyük Millet Meclisi temsilcileri ile İtilaf Devletleri (Britanya İmparatorluğu, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı) arasında imzalanan Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlık ve egemenliğini uluslararası alanda tanıyan ilk antlaşmadır. Bu tarihi belge ile Sevr Antlaşması'nın dayattığı ağır koşullar ortadan kalkmış ve Türkiye, uluslararası toplumda tam bağımsız bir devlet olarak kabul edilmiştir.

Lozan Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanından önce "Ankara Hükümetinin" tanıyan, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ve egemenliğini uluslararası alanda tescilleyen ilk antlaşmadır. Bu antlaşma ile Sevr Antlaşması'nın dayattığı ağır koşullar ortadan kalkmış ve Ankara Hükümeti uluslararası toplumda tam bağımsız bir devlet olarak kabul edilmiştir. Ardından 29 Ekim 1923 tarihinde Meclis "Cumhuriyeti ilan" etmiştir.

Lozan Antlaşması, Türkiye'nin toprak bütünlüğünü ve sınırlarını netleştirmiştir. Bugünkü Türkiye Cumhuriyeti'nin sınırları bu antlaşma ile çizilmiş ve uluslararası alanda güvence altına alınmıştır.

Emekli Büyükelçi Uluç Özülker Lozan’ın anlaşılamadığını belirterek, “1. Dünya Savaşı’nı bitiren bütün antlaşmalar Fransa topraklarında imzalandı. Osmanlı’da savaşı sonlandıran Sevr’dir. Bunun ardından Büyük Atatürk’ümüzün önderliğinde İstiklâl Savaşı’na girişildi. Bu savaşı bitiren ise Lozan’dır” dedi. Özülker sözlerine şöyle devam etti: “Lozan, Türkiye’nin galiplere diz çöktüren hükümleri kabul ettirdiği antlaşmadır. Bu o dönem için çok büyük bir başarıdır. Bugüne gelmemizi sağlayan zemindir. Lozan kendi, koşulları altında Cumhuriyetimizin temel taşıdır. Bugün ise Türkiye’nin Misakı Milli sınırları içindeki hedefidir de.” 

Lozan Barış Antlaşması, karşıdevrimciler tarafından sürekli karalanmaya çalışıldı. Bunun yanı sıra emperyalist güçler ise antlaşmayı aşındırmak için hareket etti. Bu kapsamda yaşanan en son olay ise Fener Rum Kilisesi Başpsikoposu Bartholomeos’un Lozan’a aykırı olarak 15-16 Haziran’da İsviçre’de düzenlenen “Ukrayna Barış Zirvesi”ne “ekümenik” sıfatıyla katılması oldu. Fener Rum Kilisesi, Lozan’da sözlü olarak “Türkiye sınırları için yaşayan Rum kökenli yurttaşların dini görevlerini yerine getirmesi” için azınlık bir kilise olarak çalışmasına izin verildi. Bu kapsamda Fatih Kaymakamlığı’na bağlandı. Kilisenin Lozan’a karşı hareketlerini Cumhuriyet’e değerlendiren Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi basın sözcüsü ve Baba Eftim’in torunu Selçuk Erenerol “Ekümenik patrik sıfatı şeriat çağrısıdır” diyerek şunları söyledi: 

“Fener Rum Ortodoks Kilisesi, Türkiye için bir kilise olarak görev yapabilir. Sadece azınlık kilisesidir. Yargıtay’da bu durumu 2007’de kabul ederek, kilisenin ekümenlik iddiasının yasal bir dayanağının olmadığını belirtmiştir. Kilisenin “ekümenlik” iddiaları Lozan’a, TCK’ye, anayasaya ve sonuçta laikliğe aykırıdır. Ancak kilise sürekli belirlenen sınırları aşmaya çalışmıştır. Hükümetler de bu konuda gerekli tavrı almamıştır.”

 Lozan Antlaşması, Türkiye'deki azınlıkların hak ve özgürlüklerini güvence altına alarak, barışçıl bir bir arada yaşama ortamı oluşturmayı amaçlamıştır.

Lozan Antlaşması ile Osmanlı döneminden beri süregelen kapitülasyon sistemi kaldırılmıştır. Bu sayede Türkiye, ekonomik ve siyasi bağımsızlığını tam anlamıyla kazanmıştır.

Lozan Antlaşması, Türkiye'nin çağdaşlaşması ve kalkınması için gerekli adımların atılmasının yolu açılmıştrı. olanak tanımıştır. Bu antlaşma ile Türkiye, uluslararası hukukun eşit bir üyesi haline gelmiş ve çağdaş devlet olma yolunda ilerlemiştir.

Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD), Lozan Barış Antlaşması’nın 101. yıldönümü için bir açıklama yaptı. Açıklamada, “Maddeleri şehit kanıyla yazılmıştır. Lozan’ı tartışmaya açmak, güncellenmesi gerektiğini söylemek Sevr paçavrasına ve benzeri emperyal projelere hizmet etmektir. Türkiye Cumhuriyeti ve Türk ulusu var oldukça Lozan Antlaşması da var olacaktır” ifadeleri kullanıldı.

Kaynak : Cumhuriyet Gazetesi

https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/turkiye-cumhuriyetinin-tapusu-olarak-kabul-edilen-lozan-baris-2230516 utm_campaign=Cumhuriyet