Hayatın en acımasız çelişkilerinden biri, insanın kendi söylediği yalana inanmasıdır. Yalan, ilk söylendiğinde sadece bir savunma, bir kaçış, bir örtü olabilir. Ancak tekrarlandıkça, kişi hem kendisini hem çevresini bir masalın içine hapsetmeye başlar. Bu masal, zamanla gerçeğin yerini alır; artık kişi kendi uydurduğu hikâyeyi gerçek sanır.
Bireysel ilişkilerde bu duruma sık rastlarız. İhanetini saklamak için bahane uyduran, başarısızlığını gizlemek için sahte bir hikâye anlatan ya da kendi eksikliğini örtmek için başkasını suçlayan insanlar… Yalan, sadece bir kez söylendiğinde bile güveni yıkar; ama kişi bunu tekrar ettikçe hem kendini hem de başkalarını kandırabileceğini sanır. Sonunda ise yalnızca kendisini kandırmış olur.
Toplumsal düzeyde bu tablo çok daha yıkıcıdır. Siyasette, ekonomide, medyada sık sık gördüğümüz “Gerçeğin Manipülasyonu” aslında aynı mekanizmanın büyümüş hâlidir. Bir iddiayı defalarca dile getiren, onu sloganlaştıran ve sürekli tekrarlayan kişiler ya da kurumlar, sonunda kendi söylediklerinin “gerçek” olduğuna kendileri de ikna olur. Böylece hem toplumun hem kendi vicdanlarının önünde bir sahte cennet kurarlar.
Bu noktada sorulması gereken asıl soru şudur: İnsan neden yalana inanır? Cevap basittir: Yalan, gerçekten daha kolaydır. Gerçek; sorumluluk ister, yüzleşme ister, çaba ister. Yalan ise anlık bir rahatlama sağlar. Ancak uzun vadede insanı kendine yabancılaştırır, vicdanını aşındırır, insanın en derin yerinde bir boşluk bırakır.
Bugün, kendi söylediği yalana inananların dünyasında yaşıyoruz. Sosyal medyada süslü cümlelerle boy gösteren, vitrinde erdemli görünürken arka planda bambaşka bir hayat yaşayan nice insan var. Kimi, kendi yarattığı sahte kimliğe âşık olmuş durumda; kimi de “mış gibi” yaşamanın yorgunluğundan habersiz.
Gerçekle yüzleşmek, önce aynaya bakmayı gerektirir. Aynaya bakmak ise cesaret işidir. Belki de bu yüzden en az rastlanan erdem dürüstlüktür. Ama yine de hakikati seçmek, yalanın prangalarından kurtulmanın tek yoludur. Çünkü yalanın, ne kadar tekrarlanırsa tekrarlansın, bir gün mutlaka hakikatin karşısında eriyip gideceği bir an vardır.
Belki de hepimizin kendimize sorması gereken soru şudur: Söylediğimiz şey gerçekten doğru mu, yoksa kendi uydurduğumuz masala mı inanmaya başladım?
